Struktura organizacyjna GEF w Polsce

Polska podjęła współpracę z Funduszem na rzecz Globalnego Środowiska praktycznie już w fazie jego tworzenia, wykorzystując rozwinięte uprzednio partnerskie kontakty ze wszystkimi trzema agencjami wykonawczymi GEF, tj. Bankiem Światowym, UNDP i UNEP-em. Począwszy od 1994 roku, tj. od czasu restrukturyzacji Funduszu, Polska wchodzi w skład jednej z dwóch konstytuent GEF, obejmujących kraje znajdujące się w procesie transformacji. Grupę tę poza Polską tworzą: Albania, Bułgaria, Chorwacja, Gruzja, Republika Mołdowy, była Jugosłowiańska Republika Macedonia, Rumunia i Ukraina.

Zakres działania Programu GEF w Polsce jest ściśle podporządkowany założeniom strategii operacyjnej Funduszu, i mieści się w ramach głównych obszarów tematycznych oraz kierunków działań priorytetowych, tj.: ochrony różnorodności biologicznej, przeciwdziałań zmianom klimatu, ochrony wód międzynarodowych i problemu ubożenia warstwy ozonowej, a także przeciwdziałaniu degradacji powierzchni ziemi, w zakresie związanym z w/w dziedzinami.

Funkcje Politycznego Koordynatora działalności GEF w Polsce pełni w ramach struktury rządowej Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Bieżące i strategiczne działania w tym zakresie realizowane są w Departamencie do spraw Ekonomiczno-Społecznych ONZ.

W ramach nowej, krajowej struktury organizacyjnej współpracy z GEF, funkcje Operacyjnego Koordynatora działalności GEF w Polsce powierzone zostały Fundacji EkoFundusz.

Do zadań EkoFunduszu należą sprawy operacyjnego wspierania działań GEF w zakresie projektów średnich i dużych. Zadania te EkoFundusz realizuje poprzez:

• upowszechnianie informacji o funkcjonowaniu GEF i możliwości uzyskania środków na realizację projektów spełniających kryteria ustanowione przez GEF,
• ocenę projektów z punktu widzenia kryteriów GEF i realizacji polityki ekologicznej państwa,
• udzielenie ewentualnej pomocy w przedstawianiu projektów (przy założeniu, że rolę tę spełniają przede wszystkim agencje wykonawcze GEF),
• ocenę możliwości współfinansowania projektów z innych źródeł.

W celu zapewnienia operatywnego przebiegu koniecznych konsultacji, zarówno w zakresie spraw o charakterze strategiczno-programowym, jak i oceny propozycji projektowych kierowanych do GEF z inicjatywy Ministerstwa Spraw Zagranicznych został utworzony Polski Komitet Sterujący d/s Funduszu na rzecz Globalnego Środowiska.

Do zadań Komitetu, wyszczególnionych w jego regulaminie, należy m. in.: określanie priorytetowych dziedzin współpracy z GEF dla realizacji "dużych" (powyżej 1 mln USD) projektów oraz opiniowanie tych projektów, przed dokonaniem ich merytorycznej i formalnej akceptacji.

W ramach Komitetu prowadzona jest również wymiana informacji na temat możliwości współfinansowania projektów z innych źródeł, jak np. Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, funduszy wojewódzkich, Fundacji EkoFundusz oraz środków budżetowych. Zadaniem Komitetu jest również opiniowanie stanowiska Rządu w odniesieniu do działalności GEF na posiedzenia Rady i Zgromadzenia Ogólnego GEF oraz dotyczącego funkcjonowania konstytuenty, w której uczestniczy Rząd RP.

Skład Komitetu został dostosowany do obszarów tematycznych oraz priorytetowych funkcji GEF, a także polskich struktur administracyjnych i społecznych. W skład Komitetu wchodzą przedstawiciele:

• Ministra Spraw Zagranicznych, przewodniczący Komitetu (w charakterze politycznego koordynatora GEF w Polsce)
• Ministra Gospodarki
• Ministra Finansów
• Krajowego Sekretariatu ramowej konwencji NZ w sprawie zmian klimatu
• Krajowego Sekretariatu konwencji o różnorodności biologicznej
• Krajowego Biura protokółu montrealskiego
• Pełnomocnika Rządu d/s współpracy na wodach granicznych
• Fundacji EkoFundusz (w charakterze operacyjnego koordynatora GEF w Polsce)
• Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
• Instytutu na rzecz Ekorozwoju (organizacji pozarządowej).

W pracach Komitetu bierze również udział koordynator Programu Małych Dotacji GEF

W przypadkach uzasadnionych względami merytorycznymi (np. wystąpienia wątpliwości lub zastrzeżeń do projektu) Komitet może zasięgnąć opinii innych ekspertów.

Szczególnie istotną rolę, z uwagi na ogólnokrajowy zasięg, lokalny charakter przedsięwzięć oraz aktywizację wielu organizacji i grup społecznych spełnia w naszym kraju Program Małych Dotacji GEF (GEF/SGP).

Strukturę organizacyjną tworzy Krajowy Koordynator Programu oraz kierownicy projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe.

Działania koordynacyjne i selekcyjne wspomagane są przez Krajowy Komitet Sterujący GEF/SGP. W skład komitetu wchodzą przedstawiciele Ministerstwa Spraw Zagranicznych, instytucji naukowych i akademickich, pozarządowych organizacji ekologicznych, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Fundacji EkoFundusz oraz stały przedstawiciel UNDP w Polsce.

Powyższe informacje opracowano na podstawie publikacji sfinansowanej przez Fundusz na rzecz Globalnego Środowiska (GEF) na zlecenie Programu Narodów Zjednoczonych d/s Rozwoju (UNDP), wydanej i opracowanej przez Narodową Fundacje Ochrony Środowiska przy współpracy Fundacji EkoFundusz, operacyjnego koordynatora GEF w Polsce.